czwartek, 13 listopada 2014
Nowy koncert mocarstw...
Czy koncert mocarstw uchroni nas przed III wojną światową?
Bezzwłocznie należy się zastanowić, jak zapobiec czarnemu
scenariuszowi rozwoju rywalizacji amerykańsko-chińskiej. Dobrą
odpowiedzią może być nowy ład azjatycki oparty na sprawdzonej formule
koncertu mocarstw.
„Wszystkie państwa pragną pokoju, ale pragną pokoju, który promuje ich interesy” – admirał Jacky Fisher, twórca nowoczesnej Royal Navy, przed wybuchem I wojny światowej
Stany Zjednoczone i Chiny są najbogatszymi i najsilniejszymi państwami na świecie. Ich gospodarki i interesy są wzajemnie bardzo mocno powiązane. Oba kraje mają przemożny wpływ na globalną gospodarkę, której są najważniejszymi elementami. Jednak dalszy wzrost bogactwa i potęgi Chin zmusza do postawienia fundamentalnego pytania: co dalej? Co dokładnie oznaczać to będzie dla świata? Czy Chiny i USA staną się wrogami, czy będą może współpracować?
Rosnące napięcie
Historia uczy niestety, że konkurencja do hegemonii gospodarczej zawsze przeradza się w rywalizację strategiczną, a ta bardzo często w wojnę o dominację. Jedynym sposobem na uniknięcie niebezpiecznej i eskalującej rywalizacji może być ograniczenie części własnych ambicji przez mocarstwo wschodzące (Chiny) przy jednoczesnym udzieleniu mu stosownych koncesji w aktualnym systemie przez mocarstwo słabnące (USA). Takie elastyczne podejście do kwestii wzrostu Chin i ich roli w świecie musiałoby wymagać stworzenia zupełnie nowej architektury bezpieczeństwa i współpracy w Azji. Taki nowy ład, aby odzwierciedlał zmieniający się układ sił i miał szansę na przetrwanie, musiałby wyglądać jak koncert mocarstw, model znany nam z historii Europy po 1815 r. Tak właśnie zdefiniował problem słynny na świecie (w Polsce nieznany) australijski politolog i strateg prof. Hugh White w książce „The China Choice”.
Do realizacji takiego scenariusza wciąż daleko, ponieważ ciągle pewni siebie Amerykanie nie chcą się dzielić posiadaną władzą nad instytucjami globalnymi oraz mechanizmami dającymi im supremację w Azji i na Zachodnim Pacyfiku. W ogóle trudno znaleźć Amerykanów, którzy byliby zdania, że muszą cokolwiek dawać Chińczykom, czy też takich, którzy sobie wyobrażają, iż Stany miałyby ustąpić pola na rzecz Państwa Środka. Chińczycy natomiast wolą poczekać z rozstrzygnięciami, aż w przyszłości staną się znacznie silniejsi od USA i jednym ciosem zamienią istniejący układ (najlepiej bez zawsze ryzykownej wojny) na dużo bardziej korzystny dla siebie i swoich interesów.
Największymi zwolennikami ustanowienia systemu koncertu mocarstw są średnie i małe państwa w Azji oraz Australia, które znalazły się w sytuacji nie do pozazdroszczenia i są przerażone perspektywą bycia zakładnikami hegemonicznej rywalizacji chińsko-amerykańskiej. Taka rywalizacja, nasilając się, miałaby fatalny wpływ na rozwój gospodarczy regionu, przede wszystkim zaś zmuszałaby państwa Azji i Pacyfiku do dokonania wyboru pomiędzy Chinami a USA. A co za tym idzie, do wyboru niepewnego, obarczonego wielkim ryzykiem obstawienia przyszłego, przegranego losu.
Presja czasu
Mało kto rozumie, że tego wyboru Amerykanie muszą dokonać niebawem. Już wkrótce Chińczycy będą bowiem zbyt silni. Waszyngton ma trzy opcje. Albo zrezygnuje z prymatu w Azji, albo będzie się starać zachować status quo ze swoją dominującą rolą. Albo też stworzy nowy ład oparty na koncercie mocarstw, ustępując częściowo na rzecz Chin.
Niestety tylko kilku analityków i strategów w USA rozważa opcję pierwszą, właściwie wszyscy inni drugą, a nikt trzeciej. Tymczasem rywalizacja z Chinami się nasila, obie strony nie ufają sobie zarówno w kwestiach bezpieczeństwa, jak i gospodarczych, co wpycha oba mocarstwa w pułapkę poszukiwania przewag swoich i eksploatacji słabości drugiego. Amerykanie dokonują pivotu do Azji, implementując klasyczną politykę powstrzymywania i okrążania Chin. W siłach zbrojnych wdrażają koncepcję wojny powietrzno-morskiej wymierzoną w Chiny i jej wojskowe zdolności asymetryczne. Chińczycy zaś wdrażają w swoich siłach zbrojnych koncepcję „sznuru pereł” (string of pearls, przesuwanie granicy wpływów w oparciu o wyspy na wodach przybrzeżnych) i z sukcesami testują amerykańskie gwarancje dla państw w regionie Morza Południowo-Chińskiego. Oraz balansują w oparciu o Rosję przeciw USA co najmniej w zakresie polityki surowcowej, pokazując, że nie są zależni od blokady morskiej, jak chcieliby Amerykanie kontrolujący morskie szlaki transportowe do i z Chin.
Wybór, przed którym stoi dziś Ameryka, jest chyba najtrudniejszym w jej mocarstwowej historii. Sytuacja jest bezprecedensowa. Od lat 80. XIX w. USA cieszyły się największym dochodem narodowym na świecie. Żaden z ich konkurentów w XX w.: Niemcy, Japonia, Związek Sowiecki, nie mógł się z nimi równać gospodarczo. Dziś Chiny według Międzynarodowego Funduszu Walutowego stały się największą gospodarką świata, wyprzedzając amerykańską według kryterium parytetu siły nabywczej (komunikat z października 2014). A w połowie wieku XXI mogą mieć gospodarkę nawet dwa razy większą od gospodarki Stanów. I nie chodzi tu o mniej lub bardziej prawdopodobny upadek USA, ale o obiektywny i – wydaje się – nieprzerwany wzrost Chin. Chodzi więc o względny schyłek Ameryki jako supermocarstwa, widoczny w relacji do postępującego wzrostu bogactwa i potęgi Chin.
Kurs na rywalizację
Po układzie Mao-Nixon z 1972 r. zagrożone dominacją sowiecką Chiny zaakceptowały supremację USA w Azji. W zamian otrzymały możliwość błyskawicznego rozwoju gospodarczego, pojawił się napływ inwestycji kapitałowych, dostęp do globalnego (w tym amerykańskiego) rynku. Chińczycy najwyraźniej chcą ten model zmienić, gdyż jego formuła i funkcjonalność w ostatnich latach się wyczerpały. Z perspektywy Pekinu amerykańskie interesy w regionie mocno uwierają – tłumiąc możliwości dalszego chińskiego rozwoju i de facto nie akceptując statusu Chin jako mocarstwa, bez którego zgody nic się nie da w Azji zrobić.
Chińczycy widzą to w ten sposób: z punktu widzenia geopolitycznego USA, nie licząc się z interesami Chin, w zasadzie stosują na Zachodnim Pacyfiku odpowiednik dawnej doktryny Monroe’a. W XIX w. oznaczała ona sprzeciw wobec poszerzania europejskich wpływów w Amerykach. Dziś – konserwację amerykańskiej hegemonii w Azji, z pominięciem skokowego wzrostu znaczenia Chin. Amerykańska polityka wobec Chin w ostatnich 20 latach oparta była na tzw. Hedgingu: Chiny akceptowały dominację polityczną i gospodarczą USA w regionie oraz system zasad w handlu narzucony przez Waszyngton, a w zamian za to mogły nieskrępowanie handlować ze światem. Amerykanom wydawało się, że kontrolują system właśnie poprzez zapewnianie dostępu do rynków światowych, a Chiny potrzebują przecież do swojego rozwoju spokoju w handlu. Problem w tym, że zajęci wojną z terrorem po 2001 r. decydenci w USA przespali moment, w którym Chiny stały się zbyt ważne dla handlu światowego, by można było je karnie odizolować od globalnego obrotu. Teraz jest już na to za późno. W Waszyngtonie zrozumiano ten błąd w czasie kryzysu finansowego 2008–2009.
Kryzys ten przebudował myślenie amerykańskich decydentów o przyszłych relacjach z Chinami. Ogłoszono sławny już pivot na Pacyfik. Przedsięwzięto spektakularną akcję dyplomatyczną mającą na celu przekonanie państw w regionie, że Ameryka wciąż jest silna i wciąż jest gwarantem bezpieczeństwa i dobrobytu, którym cieszyła się Azja w dobie prymatu USA od 1972 r. Kulminacją strategicznego przesunięcia na Pacyfik było bardzo stanowcze i konfrontacyjne wystąpienie prezydenta USA w parlamencie Australii w Canberze (listopad 2011), które zostało uznane przez azjatyckich obserwatorów za doktrynę Obamy. Jego sygnał był klarowny: Ameryka z całą swoją siłą stoi na straży status quo w Azji i będzie go broniła wszelkimi metodami, a porządek ten uważa za najlepszy z możliwych. Już później sekretarz stanu Clinton zmiękczała przekaz wobec przerażonych wizją konfrontacji azjatyckich państw położonych na osi konfliktu USA–Chiny, mówiąc o specjalnej relacji, jaką Stany muszą wypracować z Chinami. Specjalnej to znaczy takiej, jaka nigdy jeszcze nie istniała pomiędzy naturalnie konkurującymi supermocarstwami.
Czego chcą Chiny
Chiny z kolei mają małe szanse, by z sukcesem doprowadzić do pełnej hegemonii w rejonie Azji i Pacyfiku. Istnieje po prostu zbyt wiele silnych państw obecnych w regionie, które będą się temu sprzeciwiać. Są to nie tylko Stany Zjednoczone. To także trzecia gospodarka świata Japonia, wzrastające Indie, słaba gospodarczo, ale wojskowo silna i dysponująca arsenałem nuklearnym Rosja oraz cała rzesza państw średnich, które mają swoje oddziaływanie na ład polityczny w Azji: Korea Południowa, Wietnam czy Indonezja. Celem Chin jest natomiast stopniowe zaprowadzenie własnej wersji doktryny Monroe’a w Azji i na Zachodnim Pacyfiku, z wypchnięciem USA z regionu: tak jak kiedyś Amerykanie wypchnęli Brytyjczyków z zachodniej półkuli. Doktryny przypominającej stary, dobrze znany elitom chińskim system trybutarny oparty na dominacji ekonomicznej i prymacie interesów Chin. Wraz ze stopniową dominacją nad centrum produkcyjnym świata w XXI w. przyjdzie potęga gospodarcza, która przerodzi się w światową dominację.
Logika koncertu mocarstw
Trzeba zdać sobie sprawę z ryzyka, jakie płynie dla świata z pogłębiającej się rywalizacji chińsko-amerykańskiej. Status quo jest nie do utrzymania. Próba jego utrzymania za wszelką cenę przez USA może doprowadzić do wojny, czego pierwsze sygnały już widać na horyzoncie azjatyckim. Oddanie Azji i Zachodniego Pacyfiku w dominację Chinom może przynieść z kolei nieprzewidywalne skutki dla całego globu, w tym dla całej sieci powiązań handlowych i międzynarodowych, jakie znamy od kilkuset lat, właściwie od początku wielkich odkryć geograficznych dokonanych przez Europejczyków. Wszystkie scenariusze jawią się zatem jako jeszcze gorsze od koncertu mocarstw.
Zarazem sam koncert mocarstw jest i tak trudny do wyobrażenia, a tym bardziej do uzgodnienia, wprowadzenia i utrzymania. W ogóle nie byłby rozpatrywany, gdyby inne rozwiązania były mniej beznadziejne. Last but not least – koncepcja koncertu mocarstw nie może zostać Waszyngtonowi ani Pekinowi narzucona. Oba supermocarstwa muszą się na nią zgodzić.
W roku 1815 Europa była zmęczona i zniszczona wojnami napoleońskimi, które były klasycznymi wojnami o hegemonię europejską. Pięć mocarstw (Wielka Brytania, Francja, Prusy, Austria i Rosja) spotkało się w Wiedniu, by wynegocjować powojenny ład w Europie. Celem było zredukowanie ryzyka wielkiej wojny pomiędzy nimi. Stworzony ład w zasadzie przetrwał do 1914 r. I cokolwiek myślą o tym Polacy, to wiek XIX, od Wiednia do Sarajewa, był bezspornie „Wiekiem Europy” – rozwoju demograficznego, bogactwa i potęgi oraz ekspansji kolonialnej. Państwa koncertu mogły konkurować, ale w ramach limitu polegającego na niepozbawianiu innych mocarstw statusu mocarstwa w systemie. Stąd rywalizowano w koloniach i na peryferiach Europy (sprawa upadających Osmanów).
Podobnie koncert azjatycki z pewnością rywalizowałby o wpływy i zasoby w Afryce i na Bliskim Wschodzie. Do dziś widać w Europie konsekwencje powiedeńskiego ładu. I o ile na Starym Kontynencie wybuchały w XIX w. wojny, to żadna z nich nie zmieniła się w ogólnoeuropejską batalię o hegemonię. Kongres wiedeński bowiem wprowadził zasadę, iż żadne mocarstwo nie stara się zdominować innych, a jeśli to robi, wszystkie pozostałe jednoczą się przeciw niemu. Małe i średnie państwa oczywiście w tym dealu nie uczestniczą. Kryterium była i jest siła. Należy mieć taką, żeby móc zagrażać niepodległości innych mocarstw. A zatem koncert dotyczył tylko naprawdę potężnych państw. Jak każdy system miał wady, ale zapobiegł wielkiej wojnie, czego nie można powiedzieć o XX w.
Kamieniem węgielnym koncertu mocarstw jest przekonanie, że poszukiwanie samodzielnej hegemonii jest mniej korzystne niż utrzymanie koncertu. Należy przy tym odróżnić koncert mocarstw od systemu równowagi sił, który z kolei panował w Europie od czasu wojny trzydziestoletniej. Koncert wymaga porozumienia dosłownego lub dorozumianego pomiędzy mocarstwami. W systemie równowagi sił gracze nie porozumiewają się, lecz sam system czyni spontanicznie próby hegemoniczne trudnymi. Ze strachu inni zawiązują sojusze, i to często prewencyjnie, co czyni jednak system równowagi sił niezmiernie niestabilnym, podatnym na błędne kalkulacje dotyczące potencjału własnego oraz sił i intencji innych graczy.
Ta lista dobitnie pokazuje, dlaczego koncert mocarstw należy do rzadkich zjawisk w historii.
O zaproszeniu do koncertu decyduje następująca zasada: członkowie układu nie muszą być równie silni. Ale najsłabszy musi być na tyle silny, aby mieć moc przeciwstawienia się działaniom koncertu, jeśli pozostałby poza nim albo jego interesy nie byłyby reprezentowane i zaspokajane przez uzgodnienia koncertu. Najsilniejszy gracz natomiast nie może być też tak silny, by mógł zdominować wszystkich innych – bo wtedy nie jest powstrzymywany przez tych działających w ramach koncertu. Aby koncert był trwały, musi zaprosić wszystkie państwa w regionie mieszczące się w powyżej zdefiniowanych ograniczeniach.
Kogo zaprosić, kogo pominąć
Do koncertu mocarstw w Azji zaproszone zostałyby USA, Chiny, Japonia i Indie. Poza prącymi do dominacji Stanami i Chinami oczywistym członkiem zaproszonym do niego byłaby Japonia: trzecia gospodarka świata, morskie, handlowe państwo o olbrzymich zasobach technologicznych i organizacyjnych, którego położenie geograficzne umożliwia kontrolę szlaków morskich do wschodniej Azji i w kierunku Pacyfiku do USA. Uczestniczenie Japonii w koncercie azjatyckim w roli mocarstwa wymagałoby ogromnej zmiany mentalnej i wojskowej. Jednocześnie bez udziału w nim Japonii nie da się ustanowić koncertu.
W przypadku japońskim zachodzi bardzo interesujący paradoks. Bez ścisłego sojuszu z Japonią USA nie mogą dzierżyć prymatu w Azji. Bez podporządkowania Japonii z kolei Chiny nie uzyskają własnego statusu hegemona w regionie. A zatem Japonia jest w pułapce: im bardziej się boi Chin, tym bardziej zależy od USA. A paradoks polega na tym, że im silniejsze są Chiny, tym mniej Japonia może polegać na Stanach, ponieważ Chiny stają się zbyt wartościowe i niebezpieczne dla żywotnych interesów Ameryki, co może doprowadzić do poświęcenia przez USA interesów Japonii w razie potrzeby. To stwarza dla Japonii sytuację strategiczną nie do utrzymania na dłuższą metę: polegania w zakresie bezpieczeństwa na rywalizacyjnej relacji pomiędzy swoimi dwoma najważniejszymi partnerami gospodarczymi i międzynarodowymi. Eskalacja rywalizacji amerykańsko-chińskiej byłaby dla Japonii katastrofalna. Równie niekorzystna, a nawet katastrofalna, byłaby ścisła współpraca i przyjaźń strategiczna pomiędzy Chinami a USA. Jedynym wyjściem Japonii będzie ucieczka od uzależnienia od Stanów w zakresie bezpieczeństwa i zdolności wojskowych aż po uzyskanie japońskiej broni nuklearnej. To doprowadziłoby do końca sojuszu z USA. I tylko pozornie byłoby to dla nich niekorzystne.
Albowiem wraz ze wzrostem Chin Japonia staje się z każdym dniem większym ciężarem dla USA – wikła Amerykanów w spory japońsko-chińskie oraz utrudnia poszukiwanie porozumienia z Chinami ponad interesami Japonii. Zatem utrzymanie ścisłego sojuszu Stanów z Japonią czyni niemożliwym powstanie koncertu mocarstw w Azji. Chyba że Amerykanie za wszelką cenę chcą zachować hegemonię – wówczas ścisły sojusz z Japonią jest niezbędny. Sama Japonia w sensie teoretycznym nie ma chyba alternatywy. Jeśli bowiem pozostanie klientem USA, będzie uwięziona w dylemacie strategicznym opisanym powyżej, może też wpaść łatwo w pułapkę wahadła przy ostrym przesileniu geopolitycznym w stronę uzależnienia wobec Chin. Niektórzy analitycy wątpią, czy Japonia jest zdolna mentalnie do wielkiej metamorfozy i przeformułowania swojego miejsca w świecie. A bez udziału Japonii nie będzie koncertu mocarstw. Zresztą tak długo jak Japonia pozostaje klientem USA, Ameryka jest zbyt silna dla Chin, by zaakceptować koncert mocarstw w Azji. Sojusz Japonii z Chinami prawie symetrycznie by tę zależność odwrócił. Konkluzja zatem jest następująca: koncert mocarstw powstanie i utrzyma się, jeśli Japonia stanie się bardziej niezależna od USA.
Indie rosną gospodarczo i demograficznie, pozostając jednak znacznie słabsze od pozostałych trzech mocarstw projektowanego koncertu. Niebagatelna jest jednak niezastąpiona rola w oddziaływaniu Indii na basen Oceanu Indyjskiego, który w XXI w. będzie autostradą handlową i surowcową świata oraz drogą mocarstw azjatyckich do Afryki i na Bliski Wschód. Dlatego Indie powinny wejść do koncertu.
Największe wyzwanie
Obecna sytuacja i wybór, przed którym stoją Amerykanie, jest wielkim testem dla politycznych elit w Waszyngtonie. Samo postawienie w ten sposób sprawy kwestionuje ich postrzeganie sytuacji na świecie, dodatkowo wzmocnione w sumie niedawną supremacją USA po zakończeniu zimnej wojny. Amerykanie będą musieli przetrawić nie tylko swoje przywiązanie do Bretton Woods II, konsensusu waszyngtońskiego, MFW i Banku Światowego i własnej roli w Azji oraz w gospodarce światowej, lecz także do kwestii liberalizmu gospodarczego, demokracji i zachodniego rozumienia praw człowieka. Do własnego przekonania, iż są „miastem na wzgórzu” i własnej wyjątkowości oraz roli na świecie. Fundamentalne pytania będą musiały być zadane w sprawie własnych sił zbrojnych i zdolności do projekcji siły w relacji do sił innych mocarstw. Pytania już nie mocarstwa bezsprzecznie dominującego nad wszystkimi, ale jednego z wielu w systemie, nawet jeśli pojedynczo wciąż najsilniejszego. Amerykanie będą zmuszeni do zdefiniowania wąskiej grupy interesów, których nie będą mogli odpuścić, a pogodzić się z wynegocjowaniem innych, których do tej pory strzegli i które uważali za w pełni uprawnione. To bardzo trudna droga dla supermocarstwa, które przed I wojną światową sięgnęło po prymat gospodarczy, nie musząc brać udziału w koncercie mocarstw lub w grze równych graczy w systemie.
Powyższe ćwiczenie się przyda, nawet jeśli nie powstanie formalnie koncert mocarstw w Azji, a Chiny siłą rzeczy, albo, jak to ujął Kissinger, dzięki „niewidzialnej ręce” uzyskają koncesje i nowy status kosztem Amerykanów. Brak stosownej refleksji i dostosowania się może przemienić rodzącą się konfrontację strategiczną w nową zimną wojnę, tym razem amerykańsko-chińską, ta zaś łatwo może przerodzić się w wojnę gorącą. A warto pamiętać, że Chiny są znacznie potężniejsze w relacji do swoich potencjalnych przeciwników, niż były nazistowskie Niemcy czy Związek Sowiecki.
Właściwe podejście to tego problemu to największe globalne wyzwanie nadchodzących lat.
„Wszystkie państwa pragną pokoju, ale pragną pokoju, który promuje ich interesy” – admirał Jacky Fisher, twórca nowoczesnej Royal Navy, przed wybuchem I wojny światowej
Stany Zjednoczone i Chiny są najbogatszymi i najsilniejszymi państwami na świecie. Ich gospodarki i interesy są wzajemnie bardzo mocno powiązane. Oba kraje mają przemożny wpływ na globalną gospodarkę, której są najważniejszymi elementami. Jednak dalszy wzrost bogactwa i potęgi Chin zmusza do postawienia fundamentalnego pytania: co dalej? Co dokładnie oznaczać to będzie dla świata? Czy Chiny i USA staną się wrogami, czy będą może współpracować?
Rosnące napięcie
Historia uczy niestety, że konkurencja do hegemonii gospodarczej zawsze przeradza się w rywalizację strategiczną, a ta bardzo często w wojnę o dominację. Jedynym sposobem na uniknięcie niebezpiecznej i eskalującej rywalizacji może być ograniczenie części własnych ambicji przez mocarstwo wschodzące (Chiny) przy jednoczesnym udzieleniu mu stosownych koncesji w aktualnym systemie przez mocarstwo słabnące (USA). Takie elastyczne podejście do kwestii wzrostu Chin i ich roli w świecie musiałoby wymagać stworzenia zupełnie nowej architektury bezpieczeństwa i współpracy w Azji. Taki nowy ład, aby odzwierciedlał zmieniający się układ sił i miał szansę na przetrwanie, musiałby wyglądać jak koncert mocarstw, model znany nam z historii Europy po 1815 r. Tak właśnie zdefiniował problem słynny na świecie (w Polsce nieznany) australijski politolog i strateg prof. Hugh White w książce „The China Choice”.
Do realizacji takiego scenariusza wciąż daleko, ponieważ ciągle pewni siebie Amerykanie nie chcą się dzielić posiadaną władzą nad instytucjami globalnymi oraz mechanizmami dającymi im supremację w Azji i na Zachodnim Pacyfiku. W ogóle trudno znaleźć Amerykanów, którzy byliby zdania, że muszą cokolwiek dawać Chińczykom, czy też takich, którzy sobie wyobrażają, iż Stany miałyby ustąpić pola na rzecz Państwa Środka. Chińczycy natomiast wolą poczekać z rozstrzygnięciami, aż w przyszłości staną się znacznie silniejsi od USA i jednym ciosem zamienią istniejący układ (najlepiej bez zawsze ryzykownej wojny) na dużo bardziej korzystny dla siebie i swoich interesów.
Największymi zwolennikami ustanowienia systemu koncertu mocarstw są średnie i małe państwa w Azji oraz Australia, które znalazły się w sytuacji nie do pozazdroszczenia i są przerażone perspektywą bycia zakładnikami hegemonicznej rywalizacji chińsko-amerykańskiej. Taka rywalizacja, nasilając się, miałaby fatalny wpływ na rozwój gospodarczy regionu, przede wszystkim zaś zmuszałaby państwa Azji i Pacyfiku do dokonania wyboru pomiędzy Chinami a USA. A co za tym idzie, do wyboru niepewnego, obarczonego wielkim ryzykiem obstawienia przyszłego, przegranego losu.
Presja czasu
Mało kto rozumie, że tego wyboru Amerykanie muszą dokonać niebawem. Już wkrótce Chińczycy będą bowiem zbyt silni. Waszyngton ma trzy opcje. Albo zrezygnuje z prymatu w Azji, albo będzie się starać zachować status quo ze swoją dominującą rolą. Albo też stworzy nowy ład oparty na koncercie mocarstw, ustępując częściowo na rzecz Chin.
Niestety tylko kilku analityków i strategów w USA rozważa opcję pierwszą, właściwie wszyscy inni drugą, a nikt trzeciej. Tymczasem rywalizacja z Chinami się nasila, obie strony nie ufają sobie zarówno w kwestiach bezpieczeństwa, jak i gospodarczych, co wpycha oba mocarstwa w pułapkę poszukiwania przewag swoich i eksploatacji słabości drugiego. Amerykanie dokonują pivotu do Azji, implementując klasyczną politykę powstrzymywania i okrążania Chin. W siłach zbrojnych wdrażają koncepcję wojny powietrzno-morskiej wymierzoną w Chiny i jej wojskowe zdolności asymetryczne. Chińczycy zaś wdrażają w swoich siłach zbrojnych koncepcję „sznuru pereł” (string of pearls, przesuwanie granicy wpływów w oparciu o wyspy na wodach przybrzeżnych) i z sukcesami testują amerykańskie gwarancje dla państw w regionie Morza Południowo-Chińskiego. Oraz balansują w oparciu o Rosję przeciw USA co najmniej w zakresie polityki surowcowej, pokazując, że nie są zależni od blokady morskiej, jak chcieliby Amerykanie kontrolujący morskie szlaki transportowe do i z Chin.
Wybór, przed którym stoi dziś Ameryka, jest chyba najtrudniejszym w jej mocarstwowej historiiRealistyczna wydaje się ocena, że ani USA, ani Chiny w ciągu najbliższych kilku dekad nie będą na tyle silne, by podporządkować sobie cały region. A próba dominacji podjęta przez jedno z tych państw przyniesie chaos, koszty gospodarcze i dramatycznie zwiększy ryzyko wojny o hegemonię. Tymczasem bezzwłocznie należy się zastanowić, jak zapobiec czarnemu scenariuszowi. I właśnie nowy ład azjatycki oparty na sprawdzonej formule koncertu mocarstw może być dobrą odpowiedzią.
Wybór, przed którym stoi dziś Ameryka, jest chyba najtrudniejszym w jej mocarstwowej historii. Sytuacja jest bezprecedensowa. Od lat 80. XIX w. USA cieszyły się największym dochodem narodowym na świecie. Żaden z ich konkurentów w XX w.: Niemcy, Japonia, Związek Sowiecki, nie mógł się z nimi równać gospodarczo. Dziś Chiny według Międzynarodowego Funduszu Walutowego stały się największą gospodarką świata, wyprzedzając amerykańską według kryterium parytetu siły nabywczej (komunikat z października 2014). A w połowie wieku XXI mogą mieć gospodarkę nawet dwa razy większą od gospodarki Stanów. I nie chodzi tu o mniej lub bardziej prawdopodobny upadek USA, ale o obiektywny i – wydaje się – nieprzerwany wzrost Chin. Chodzi więc o względny schyłek Ameryki jako supermocarstwa, widoczny w relacji do postępującego wzrostu bogactwa i potęgi Chin.
Kurs na rywalizację
Po układzie Mao-Nixon z 1972 r. zagrożone dominacją sowiecką Chiny zaakceptowały supremację USA w Azji. W zamian otrzymały możliwość błyskawicznego rozwoju gospodarczego, pojawił się napływ inwestycji kapitałowych, dostęp do globalnego (w tym amerykańskiego) rynku. Chińczycy najwyraźniej chcą ten model zmienić, gdyż jego formuła i funkcjonalność w ostatnich latach się wyczerpały. Z perspektywy Pekinu amerykańskie interesy w regionie mocno uwierają – tłumiąc możliwości dalszego chińskiego rozwoju i de facto nie akceptując statusu Chin jako mocarstwa, bez którego zgody nic się nie da w Azji zrobić.
Chińczycy widzą to w ten sposób: z punktu widzenia geopolitycznego USA, nie licząc się z interesami Chin, w zasadzie stosują na Zachodnim Pacyfiku odpowiednik dawnej doktryny Monroe’a. W XIX w. oznaczała ona sprzeciw wobec poszerzania europejskich wpływów w Amerykach. Dziś – konserwację amerykańskiej hegemonii w Azji, z pominięciem skokowego wzrostu znaczenia Chin. Amerykańska polityka wobec Chin w ostatnich 20 latach oparta była na tzw. Hedgingu: Chiny akceptowały dominację polityczną i gospodarczą USA w regionie oraz system zasad w handlu narzucony przez Waszyngton, a w zamian za to mogły nieskrępowanie handlować ze światem. Amerykanom wydawało się, że kontrolują system właśnie poprzez zapewnianie dostępu do rynków światowych, a Chiny potrzebują przecież do swojego rozwoju spokoju w handlu. Problem w tym, że zajęci wojną z terrorem po 2001 r. decydenci w USA przespali moment, w którym Chiny stały się zbyt ważne dla handlu światowego, by można było je karnie odizolować od globalnego obrotu. Teraz jest już na to za późno. W Waszyngtonie zrozumiano ten błąd w czasie kryzysu finansowego 2008–2009.
Kryzys ten przebudował myślenie amerykańskich decydentów o przyszłych relacjach z Chinami. Ogłoszono sławny już pivot na Pacyfik. Przedsięwzięto spektakularną akcję dyplomatyczną mającą na celu przekonanie państw w regionie, że Ameryka wciąż jest silna i wciąż jest gwarantem bezpieczeństwa i dobrobytu, którym cieszyła się Azja w dobie prymatu USA od 1972 r. Kulminacją strategicznego przesunięcia na Pacyfik było bardzo stanowcze i konfrontacyjne wystąpienie prezydenta USA w parlamencie Australii w Canberze (listopad 2011), które zostało uznane przez azjatyckich obserwatorów za doktrynę Obamy. Jego sygnał był klarowny: Ameryka z całą swoją siłą stoi na straży status quo w Azji i będzie go broniła wszelkimi metodami, a porządek ten uważa za najlepszy z możliwych. Już później sekretarz stanu Clinton zmiękczała przekaz wobec przerażonych wizją konfrontacji azjatyckich państw położonych na osi konfliktu USA–Chiny, mówiąc o specjalnej relacji, jaką Stany muszą wypracować z Chinami. Specjalnej to znaczy takiej, jaka nigdy jeszcze nie istniała pomiędzy naturalnie konkurującymi supermocarstwami.
Czego chcą Chiny
Chiny z kolei mają małe szanse, by z sukcesem doprowadzić do pełnej hegemonii w rejonie Azji i Pacyfiku. Istnieje po prostu zbyt wiele silnych państw obecnych w regionie, które będą się temu sprzeciwiać. Są to nie tylko Stany Zjednoczone. To także trzecia gospodarka świata Japonia, wzrastające Indie, słaba gospodarczo, ale wojskowo silna i dysponująca arsenałem nuklearnym Rosja oraz cała rzesza państw średnich, które mają swoje oddziaływanie na ład polityczny w Azji: Korea Południowa, Wietnam czy Indonezja. Celem Chin jest natomiast stopniowe zaprowadzenie własnej wersji doktryny Monroe’a w Azji i na Zachodnim Pacyfiku, z wypchnięciem USA z regionu: tak jak kiedyś Amerykanie wypchnęli Brytyjczyków z zachodniej półkuli. Doktryny przypominającej stary, dobrze znany elitom chińskim system trybutarny oparty na dominacji ekonomicznej i prymacie interesów Chin. Wraz ze stopniową dominacją nad centrum produkcyjnym świata w XXI w. przyjdzie potęga gospodarcza, która przerodzi się w światową dominację.
Decydenci w USA przespali moment, w którym Chiny stały się zbyt ważne dla handlu światowego, by można było je karnie odizolować od globalnego obrotuChińczycy, napotykając opór USA i innych państw, stają także przed dylematem. Na razie są za słabi, by sięgnąć wprost po hegemonię, ale już za silni, by dalej akceptować prymat Stanów kosztem własnego rozwoju i własnych interesów. Narasta powodująca destabilizację sprzeczność interesów, co również nie sprzyja podstawowemu celowi Chin – szybkiemu rozwojowi gospodarczemu, który może przecież stopniowo doprowadzić do dominacji chińskiej. Zrozumienie tej pełnej napięcia zależności otworzyłoby drogę do docenienia potrzeby ustanowienia koncertu mocarstw w Azji.
Logika koncertu mocarstw
Trzeba zdać sobie sprawę z ryzyka, jakie płynie dla świata z pogłębiającej się rywalizacji chińsko-amerykańskiej. Status quo jest nie do utrzymania. Próba jego utrzymania za wszelką cenę przez USA może doprowadzić do wojny, czego pierwsze sygnały już widać na horyzoncie azjatyckim. Oddanie Azji i Zachodniego Pacyfiku w dominację Chinom może przynieść z kolei nieprzewidywalne skutki dla całego globu, w tym dla całej sieci powiązań handlowych i międzynarodowych, jakie znamy od kilkuset lat, właściwie od początku wielkich odkryć geograficznych dokonanych przez Europejczyków. Wszystkie scenariusze jawią się zatem jako jeszcze gorsze od koncertu mocarstw.
Zarazem sam koncert mocarstw jest i tak trudny do wyobrażenia, a tym bardziej do uzgodnienia, wprowadzenia i utrzymania. W ogóle nie byłby rozpatrywany, gdyby inne rozwiązania były mniej beznadziejne. Last but not least – koncepcja koncertu mocarstw nie może zostać Waszyngtonowi ani Pekinowi narzucona. Oba supermocarstwa muszą się na nią zgodzić.
W roku 1815 Europa była zmęczona i zniszczona wojnami napoleońskimi, które były klasycznymi wojnami o hegemonię europejską. Pięć mocarstw (Wielka Brytania, Francja, Prusy, Austria i Rosja) spotkało się w Wiedniu, by wynegocjować powojenny ład w Europie. Celem było zredukowanie ryzyka wielkiej wojny pomiędzy nimi. Stworzony ład w zasadzie przetrwał do 1914 r. I cokolwiek myślą o tym Polacy, to wiek XIX, od Wiednia do Sarajewa, był bezspornie „Wiekiem Europy” – rozwoju demograficznego, bogactwa i potęgi oraz ekspansji kolonialnej. Państwa koncertu mogły konkurować, ale w ramach limitu polegającego na niepozbawianiu innych mocarstw statusu mocarstwa w systemie. Stąd rywalizowano w koloniach i na peryferiach Europy (sprawa upadających Osmanów).
Podobnie koncert azjatycki z pewnością rywalizowałby o wpływy i zasoby w Afryce i na Bliskim Wschodzie. Do dziś widać w Europie konsekwencje powiedeńskiego ładu. I o ile na Starym Kontynencie wybuchały w XIX w. wojny, to żadna z nich nie zmieniła się w ogólnoeuropejską batalię o hegemonię. Kongres wiedeński bowiem wprowadził zasadę, iż żadne mocarstwo nie stara się zdominować innych, a jeśli to robi, wszystkie pozostałe jednoczą się przeciw niemu. Małe i średnie państwa oczywiście w tym dealu nie uczestniczą. Kryterium była i jest siła. Należy mieć taką, żeby móc zagrażać niepodległości innych mocarstw. A zatem koncert dotyczył tylko naprawdę potężnych państw. Jak każdy system miał wady, ale zapobiegł wielkiej wojnie, czego nie można powiedzieć o XX w.
Kamieniem węgielnym koncertu mocarstw jest przekonanie, że poszukiwanie samodzielnej hegemonii jest mniej korzystne niż utrzymanie koncertu. Należy przy tym odróżnić koncert mocarstw od systemu równowagi sił, który z kolei panował w Europie od czasu wojny trzydziestoletniej. Koncert wymaga porozumienia dosłownego lub dorozumianego pomiędzy mocarstwami. W systemie równowagi sił gracze nie porozumiewają się, lecz sam system czyni spontanicznie próby hegemoniczne trudnymi. Ze strachu inni zawiązują sojusze, i to często prewencyjnie, co czyni jednak system równowagi sił niezmiernie niestabilnym, podatnym na błędne kalkulacje dotyczące potencjału własnego oraz sił i intencji innych graczy.
Celem Chin jest stopniowe zaprowadzenie własnej wersji doktryny Monroe’a w Azji i na Zachodnim Pacyfiku, z wypchnięciem USA z regionuWydaje się, że istnieje siedem założeń udanego koncertu mocarstw w Azji: po pierwsze każde mocarstwo koncertu uznaje legitymację wewnętrzną innych mocarstw; po drugie każde mocarstwo akceptuje to, że każdy ma legitymowane interesy, omawiane w negocjacjach i nie ma dominatora, który „wie lepiej” od innych; poza tym każdy gracz koncertu ma prawo do rozwijania sił zbrojnych i obrony swoich interesów, natomiast siły zbrojne zdolne do zagrożenia i kontroli całego systemu są nieakceptowalne; koncert mocarstw nie jest więc paktem rozbrojeniowym, lecz dominacja militarna jednego nad wszystkimi innymi niszczy koncert; co więcej, muszą zostać ustalone procedury i zasady dozwolonego postępowania mocarstw w ramach nieposzukiwania dominacji; musi istnieć również dorozumiane uzgodnienie, że wszyscy sprzeciwiają się dominacji jednego z nich; kolejne założenie: społeczeństwa i narody mocarstw z koncertu muszą zaakceptować mentalnie i aksjologicznie ograniczenia płynące z koncertu mocarstw, co wydaje się trudne zarówno dla kultury amerykańskiej, jak i chińskiej; I, co istotne, w zakresie prestiżu i statusu mocarstwa koncertu muszą się traktować jak równi.
Ta lista dobitnie pokazuje, dlaczego koncert mocarstw należy do rzadkich zjawisk w historii.
O zaproszeniu do koncertu decyduje następująca zasada: członkowie układu nie muszą być równie silni. Ale najsłabszy musi być na tyle silny, aby mieć moc przeciwstawienia się działaniom koncertu, jeśli pozostałby poza nim albo jego interesy nie byłyby reprezentowane i zaspokajane przez uzgodnienia koncertu. Najsilniejszy gracz natomiast nie może być też tak silny, by mógł zdominować wszystkich innych – bo wtedy nie jest powstrzymywany przez tych działających w ramach koncertu. Aby koncert był trwały, musi zaprosić wszystkie państwa w regionie mieszczące się w powyżej zdefiniowanych ograniczeniach.
Kogo zaprosić, kogo pominąć
Do koncertu mocarstw w Azji zaproszone zostałyby USA, Chiny, Japonia i Indie. Poza prącymi do dominacji Stanami i Chinami oczywistym członkiem zaproszonym do niego byłaby Japonia: trzecia gospodarka świata, morskie, handlowe państwo o olbrzymich zasobach technologicznych i organizacyjnych, którego położenie geograficzne umożliwia kontrolę szlaków morskich do wschodniej Azji i w kierunku Pacyfiku do USA. Uczestniczenie Japonii w koncercie azjatyckim w roli mocarstwa wymagałoby ogromnej zmiany mentalnej i wojskowej. Jednocześnie bez udziału w nim Japonii nie da się ustanowić koncertu.
W przypadku japońskim zachodzi bardzo interesujący paradoks. Bez ścisłego sojuszu z Japonią USA nie mogą dzierżyć prymatu w Azji. Bez podporządkowania Japonii z kolei Chiny nie uzyskają własnego statusu hegemona w regionie. A zatem Japonia jest w pułapce: im bardziej się boi Chin, tym bardziej zależy od USA. A paradoks polega na tym, że im silniejsze są Chiny, tym mniej Japonia może polegać na Stanach, ponieważ Chiny stają się zbyt wartościowe i niebezpieczne dla żywotnych interesów Ameryki, co może doprowadzić do poświęcenia przez USA interesów Japonii w razie potrzeby. To stwarza dla Japonii sytuację strategiczną nie do utrzymania na dłuższą metę: polegania w zakresie bezpieczeństwa na rywalizacyjnej relacji pomiędzy swoimi dwoma najważniejszymi partnerami gospodarczymi i międzynarodowymi. Eskalacja rywalizacji amerykańsko-chińskiej byłaby dla Japonii katastrofalna. Równie niekorzystna, a nawet katastrofalna, byłaby ścisła współpraca i przyjaźń strategiczna pomiędzy Chinami a USA. Jedynym wyjściem Japonii będzie ucieczka od uzależnienia od Stanów w zakresie bezpieczeństwa i zdolności wojskowych aż po uzyskanie japońskiej broni nuklearnej. To doprowadziłoby do końca sojuszu z USA. I tylko pozornie byłoby to dla nich niekorzystne.
Albowiem wraz ze wzrostem Chin Japonia staje się z każdym dniem większym ciężarem dla USA – wikła Amerykanów w spory japońsko-chińskie oraz utrudnia poszukiwanie porozumienia z Chinami ponad interesami Japonii. Zatem utrzymanie ścisłego sojuszu Stanów z Japonią czyni niemożliwym powstanie koncertu mocarstw w Azji. Chyba że Amerykanie za wszelką cenę chcą zachować hegemonię – wówczas ścisły sojusz z Japonią jest niezbędny. Sama Japonia w sensie teoretycznym nie ma chyba alternatywy. Jeśli bowiem pozostanie klientem USA, będzie uwięziona w dylemacie strategicznym opisanym powyżej, może też wpaść łatwo w pułapkę wahadła przy ostrym przesileniu geopolitycznym w stronę uzależnienia wobec Chin. Niektórzy analitycy wątpią, czy Japonia jest zdolna mentalnie do wielkiej metamorfozy i przeformułowania swojego miejsca w świecie. A bez udziału Japonii nie będzie koncertu mocarstw. Zresztą tak długo jak Japonia pozostaje klientem USA, Ameryka jest zbyt silna dla Chin, by zaakceptować koncert mocarstw w Azji. Sojusz Japonii z Chinami prawie symetrycznie by tę zależność odwrócił. Konkluzja zatem jest następująca: koncert mocarstw powstanie i utrzyma się, jeśli Japonia stanie się bardziej niezależna od USA.
Indie rosną gospodarczo i demograficznie, pozostając jednak znacznie słabsze od pozostałych trzech mocarstw projektowanego koncertu. Niebagatelna jest jednak niezastąpiona rola w oddziaływaniu Indii na basen Oceanu Indyjskiego, który w XXI w. będzie autostradą handlową i surowcową świata oraz drogą mocarstw azjatyckich do Afryki i na Bliski Wschód. Dlatego Indie powinny wejść do koncertu.
Status quo jest nie do utrzymania. Próba jego utrzymania za wszelką cenę przez USA może doprowadzić do wojny światowejRosja, choć bardzo by chciała być w układzie mocarstw w Azji, pozostałaby poza koncertem, bo jest w Azji zwyczajnie za słaba i nie spełnia założeń definicji koncertu wyłożonych wyżej. Choć trzeba przyznać, że obecna gra rosyjska nastawiona na rewizję całego ładu międzynarodowego, skupiona wokół kwestii Ukrainy, ma na celu zbudowanie koncertu decydujących mocarstw z udziałem Rosji nie tylko w Europie, lecz także w Azji. Brak Rosji w koncercie azjatyckim po prostu zupełnie nie wpłynie na jego funkcjonalność ani istnienie. Wprawdzie Rosja wydaje się potencjalnie partnerem, który może pomóc USA w rozgrywce z Chinami, jednak trudno przewidzieć jej rolę. Po pierwsze, nie wiadomo, jak silna będzie – ma bezsprzecznie wielkie terytorium, zasoby i wykształcone społeczeństwo, i to pomimo słabości demograficznych. Ale rosyjska gospodarka jest słaba, płytka i bardzo wrażliwa na wahania na rynkach surowcowych i nie stanie się mocarstwem w Azji w najbliższych dekadach. Postępująca słabość wobec Chin i długa z nimi granica będzie czynić Kreml ostrożnym w prowadzeniu proamerykańskiej polityki wobec Chin. W najbliższej sytuacji nie ma wątpliwości, iż Rosja ma w Azji status jedynie silnego państwa średniego. To samo dotyczy innych kandydatów: Korei Południowej, Wietnamu i Indonezji.
Największe wyzwanie
Obecna sytuacja i wybór, przed którym stoją Amerykanie, jest wielkim testem dla politycznych elit w Waszyngtonie. Samo postawienie w ten sposób sprawy kwestionuje ich postrzeganie sytuacji na świecie, dodatkowo wzmocnione w sumie niedawną supremacją USA po zakończeniu zimnej wojny. Amerykanie będą musieli przetrawić nie tylko swoje przywiązanie do Bretton Woods II, konsensusu waszyngtońskiego, MFW i Banku Światowego i własnej roli w Azji oraz w gospodarce światowej, lecz także do kwestii liberalizmu gospodarczego, demokracji i zachodniego rozumienia praw człowieka. Do własnego przekonania, iż są „miastem na wzgórzu” i własnej wyjątkowości oraz roli na świecie. Fundamentalne pytania będą musiały być zadane w sprawie własnych sił zbrojnych i zdolności do projekcji siły w relacji do sił innych mocarstw. Pytania już nie mocarstwa bezsprzecznie dominującego nad wszystkimi, ale jednego z wielu w systemie, nawet jeśli pojedynczo wciąż najsilniejszego. Amerykanie będą zmuszeni do zdefiniowania wąskiej grupy interesów, których nie będą mogli odpuścić, a pogodzić się z wynegocjowaniem innych, których do tej pory strzegli i które uważali za w pełni uprawnione. To bardzo trudna droga dla supermocarstwa, które przed I wojną światową sięgnęło po prymat gospodarczy, nie musząc brać udziału w koncercie mocarstw lub w grze równych graczy w systemie.
Powyższe ćwiczenie się przyda, nawet jeśli nie powstanie formalnie koncert mocarstw w Azji, a Chiny siłą rzeczy, albo, jak to ujął Kissinger, dzięki „niewidzialnej ręce” uzyskają koncesje i nowy status kosztem Amerykanów. Brak stosownej refleksji i dostosowania się może przemienić rodzącą się konfrontację strategiczną w nową zimną wojnę, tym razem amerykańsko-chińską, ta zaś łatwo może przerodzić się w wojnę gorącą. A warto pamiętać, że Chiny są znacznie potężniejsze w relacji do swoich potencjalnych przeciwników, niż były nazistowskie Niemcy czy Związek Sowiecki.
Właściwe podejście to tego problemu to największe globalne wyzwanie nadchodzących lat.
INTERNETOWY MIESIĘCZNIK IDEI, NR 2 (53)/2014, 5 LISTOPADA–2 GRUDNIA, CENA: 0 ZŁ
„Nowa Konfederacja” nr 2 (53)/2014
Opublikowano: 5.11.2014
Intermezzo
Zakończyłam wreszcie archiwizowanie swoich salonowych notek, które zaczęłam umieszczać tutaj w okresie kompletnie nieprzewidywalnej cenzury szalejącej na s24, kiedy byle donos wystarczył, by tekst został wycięty przez adminów. Na salon24 już prawdopodobnie nie wrócę, bo "święty ogień wojny z maskirowką" na nowo się odezwał, a na powtórkę z rozrywki nie mam już najmniejszej ochoty, więc zapewne w tym miejscu będę pisać - jeśli będę.
Wystarczyło pytanie o 10.04.2010. i o ocenę wydarzeń tego dnia przez A. Dudę, byłego ministra w kancelarii prezydenta L. Kaczyńskiego, by ponownie znaleźć się w obozie wroga.
Chowanie Smoleńska pod sukno i miażdżenie w zarodku pytań o postawę prominentnych polityków PiS w tej sprawie tylko zwiększa garb niejasności, który kiedyś samemu PiS-owi odbije się potężną czkawką. Unikanie tego tematu nawet w środowiskach "pisolubnych", do których sama siebie jeszcze zaliczam, wystawia tę formację na brutalność rozgrywania PiS przez chociażby zwykłą Kublikową, która już poczuła smak politycznej krwi. No, ale może się mylę, może Jarosław ma dokładnie obmyślaną strategię rozegrania karty smoleńskiej przy okazji walki o zwycięstwo swojego kandydata.
Wysunięcie przez J. Kaczyńskiego kandydatury Andrzeja Dudy na urząd prezydenta PR sygnalizuje na razie, że PiS proponuje coś w rodzaju teatru chińskich lalek i konkursu piękności/uczciwości - w opozycji do tej jawnie już bezczelnej bandy tuskoidów. Ma to oczywiście swoje zalety, ale ciągle nie opuszcza mnie obawa, że przymioty osobiste pana Dudy są ofertą zdecydowanie innego rodzaju niż od dawna przeze mnie oczekiwana rzetelna mobilizacja środowiska PiS do wszechstronnej debaty o stanie Polski. Szanse na taką debatę dawałaby kandydatura prof. Andrzeja Nowaka, która mogłaby wciągnąć tak potrzebne dzisiaj siły intelektualne do działań kładących kres upadkowi państwa i utworzyć prawdziwy front ratowania Rzeczypospolitej. Nie za lat 5 czy 10, ale teraz, bo czas ucieka i naprawdę nie wiadomo, co z nami będzie za lat kilka.
No, ale prof. A. Nowak właśnie dzisiaj osobiście poparł kandydaturę Dudy i sugeruje konieczność przerzucenia poparcia jego osoby na Dudę:
"Mamy bardzo dobrego kandydata i ten wysiłek, który państwo włożyliście w popieranie pewnego zestawu wartości, który kojarzy się ze mną, trzeba przełożyć na rzecz Andrzeja Dudy" ( http://wpolityce.pl/polityka/221876-prof-nowak-duda-to-bardzo-dobry-kandydat-to-zwyciestwo-jest-strasznie-polsce-potrzebne ).
To zamyka temat.
Zmęczona i przywalona już zajmowaniem się duperelami i kolejnymi ilustracjami z serii "upadłe nasze państwo", czy "Ruscy znowu szykują wojska na Ukrainę", potrzebuję nowej perspektywy dla oceny wydarzeń zachodzących i u nas, w Polsce, i w najbliższym naszym otoczeniu geopolitycznym. Rozpoczęta przez PiS kampania prezydencka nie zapowiada - jak na razie w mojej ocenie - wysunięcia na czoło węzłowych spraw systemu państwa, kondycji narodu, stanu elit, mediów itd. Może będzie ona miała swój rytm, może pokaże za jakiś czas jakieś ważne nowe otwarcia, których ja w swojej ułomności jeszcze nie widzę. Chociaż inni tak, widzą je już w samej kandydaturze A. Dudy i zachwyt nad nią jest niemal powszechny. Tak jest powszechny, że jak co najmniej nietakt - jeśli nie wręcz obelgę - traktowane są pytania, które smugą śmierci ciągną się za nami wszystkimi od 10 Kwietnia
Tę nową perspektywę dla spojrzenia na potencjalne szanse Polski w obecnym trudnym i niebezpiecznym okresie widziałabym np. w bardzo ciekawych tekstach/refleksjach Jacka Bartosiaka, który patrząc z wysokiego piętra zmieniającej się geopolityki, wskazuje na generalia rodzącego się nowego układu sił na świecie. To rzucanym przez nie wyzwaniom muszą sprostać polskie elity władzy jeśli chcą by państwo przetrwało i by naród polski nie przekształcił się w tubylczą masę, którą powoli, zniewoleni, stajemy się wbrew własnej woli. Więc takie właśnie wysokie pułapy warto mieć w pamięci, kiedy coraz częściej przed wyborami stawiać będziemy pytanie: w jakim kierunku zmierzasz, Polsko, i kto Cię będzie prowadził?
Dlatego też swoje nowe wpisy na tym blogu rozpocznę od przypomnienia dwóch znakomitych analiz autorstwa J. Bartosiaka:
1. o nowych relacjach USA-Chiny (tekst): http://www.nowakonfederacja.pl/czy-koncert-mocarstw-uchroni-nas-przed-iii-wojna-swiatowa/
„Nowa Konfederacja” nr 2 (53)/2014, opublikowano: 5.11.2014
2. o wyzwaniach geopolitycznych dla Europy (nagranie ze spotkania Stowarzyszenia Koliber 18.09.2014.: https://www.youtube.com/watch?v=QVpSi2r9Rn4 ; jedno z omówień - wybiórcze: http://wpolityce.pl/swiat/214966-pierwszy-cel-zeby-polska-byla-imperium .
Od kwestii technicznych tylko będzie zależało to, czy obie te pozycje znajdą się w jednej notce, czy w dwóch oddzielnych, no i w jakiej kolejności.
Wystarczyło pytanie o 10.04.2010. i o ocenę wydarzeń tego dnia przez A. Dudę, byłego ministra w kancelarii prezydenta L. Kaczyńskiego, by ponownie znaleźć się w obozie wroga.
Chowanie Smoleńska pod sukno i miażdżenie w zarodku pytań o postawę prominentnych polityków PiS w tej sprawie tylko zwiększa garb niejasności, który kiedyś samemu PiS-owi odbije się potężną czkawką. Unikanie tego tematu nawet w środowiskach "pisolubnych", do których sama siebie jeszcze zaliczam, wystawia tę formację na brutalność rozgrywania PiS przez chociażby zwykłą Kublikową, która już poczuła smak politycznej krwi. No, ale może się mylę, może Jarosław ma dokładnie obmyślaną strategię rozegrania karty smoleńskiej przy okazji walki o zwycięstwo swojego kandydata.
Wysunięcie przez J. Kaczyńskiego kandydatury Andrzeja Dudy na urząd prezydenta PR sygnalizuje na razie, że PiS proponuje coś w rodzaju teatru chińskich lalek i konkursu piękności/uczciwości - w opozycji do tej jawnie już bezczelnej bandy tuskoidów. Ma to oczywiście swoje zalety, ale ciągle nie opuszcza mnie obawa, że przymioty osobiste pana Dudy są ofertą zdecydowanie innego rodzaju niż od dawna przeze mnie oczekiwana rzetelna mobilizacja środowiska PiS do wszechstronnej debaty o stanie Polski. Szanse na taką debatę dawałaby kandydatura prof. Andrzeja Nowaka, która mogłaby wciągnąć tak potrzebne dzisiaj siły intelektualne do działań kładących kres upadkowi państwa i utworzyć prawdziwy front ratowania Rzeczypospolitej. Nie za lat 5 czy 10, ale teraz, bo czas ucieka i naprawdę nie wiadomo, co z nami będzie za lat kilka.
No, ale prof. A. Nowak właśnie dzisiaj osobiście poparł kandydaturę Dudy i sugeruje konieczność przerzucenia poparcia jego osoby na Dudę:
"Mamy bardzo dobrego kandydata i ten wysiłek, który państwo włożyliście w popieranie pewnego zestawu wartości, który kojarzy się ze mną, trzeba przełożyć na rzecz Andrzeja Dudy" ( http://wpolityce.pl/polityka/221876-prof-nowak-duda-to-bardzo-dobry-kandydat-to-zwyciestwo-jest-strasznie-polsce-potrzebne ).
To zamyka temat.
Zmęczona i przywalona już zajmowaniem się duperelami i kolejnymi ilustracjami z serii "upadłe nasze państwo", czy "Ruscy znowu szykują wojska na Ukrainę", potrzebuję nowej perspektywy dla oceny wydarzeń zachodzących i u nas, w Polsce, i w najbliższym naszym otoczeniu geopolitycznym. Rozpoczęta przez PiS kampania prezydencka nie zapowiada - jak na razie w mojej ocenie - wysunięcia na czoło węzłowych spraw systemu państwa, kondycji narodu, stanu elit, mediów itd. Może będzie ona miała swój rytm, może pokaże za jakiś czas jakieś ważne nowe otwarcia, których ja w swojej ułomności jeszcze nie widzę. Chociaż inni tak, widzą je już w samej kandydaturze A. Dudy i zachwyt nad nią jest niemal powszechny. Tak jest powszechny, że jak co najmniej nietakt - jeśli nie wręcz obelgę - traktowane są pytania, które smugą śmierci ciągną się za nami wszystkimi od 10 Kwietnia
Tę nową perspektywę dla spojrzenia na potencjalne szanse Polski w obecnym trudnym i niebezpiecznym okresie widziałabym np. w bardzo ciekawych tekstach/refleksjach Jacka Bartosiaka, który patrząc z wysokiego piętra zmieniającej się geopolityki, wskazuje na generalia rodzącego się nowego układu sił na świecie. To rzucanym przez nie wyzwaniom muszą sprostać polskie elity władzy jeśli chcą by państwo przetrwało i by naród polski nie przekształcił się w tubylczą masę, którą powoli, zniewoleni, stajemy się wbrew własnej woli. Więc takie właśnie wysokie pułapy warto mieć w pamięci, kiedy coraz częściej przed wyborami stawiać będziemy pytanie: w jakim kierunku zmierzasz, Polsko, i kto Cię będzie prowadził?
Dlatego też swoje nowe wpisy na tym blogu rozpocznę od przypomnienia dwóch znakomitych analiz autorstwa J. Bartosiaka:
1. o nowych relacjach USA-Chiny (tekst): http://www.nowakonfederacja.pl/czy-koncert-mocarstw-uchroni-nas-przed-iii-wojna-swiatowa/
„Nowa Konfederacja” nr 2 (53)/2014, opublikowano: 5.11.2014
2. o wyzwaniach geopolitycznych dla Europy (nagranie ze spotkania Stowarzyszenia Koliber 18.09.2014.: https://www.youtube.com/watch?v=QVpSi2r9Rn4 ; jedno z omówień - wybiórcze: http://wpolityce.pl/swiat/214966-pierwszy-cel-zeby-polska-byla-imperium .
Od kwestii technicznych tylko będzie zależało to, czy obie te pozycje znajdą się w jednej notce, czy w dwóch oddzielnych, no i w jakiej kolejności.
środa, 12 listopada 2014
Narodziny ukraińskiego patriotyzmu - Dniepropietrowsk
Narodziny ukraińskiego patriotyzmu – Dniepropietrowsk
Igor Kołomojski
W swojej ostatniej notce |1|
@Witek zamieścił link do interesującego wywiadu z Boryserm Fiłatowem,
współpracownikiem I. Kołomojskiego, szefa administracji obwodowej w
Dniepropietrowsku |2|
Wart przeczytania. Wywiad ten wiele mówi nie tylko o wysokiej klasie ludzi, jakich wokół siebie skupił Kołomojski i dzięki którym prawdopodobnie Dniepropietrowsk wygląda dzisiaj tak jak wygląda, jawiąc się wręcz jako ostoja stabilności na zrewoltowanych wschodnich kresach Ukrainy, ale pokazuje też istotne różnice między Dniepropietrowskiem i Donieckiem, które warto poznać, by zrozumieć złożoność warunków kształtujących zachowania społeczne na Ukrainie wschodniej.
Wart przeczytania. Wywiad ten wiele mówi nie tylko o wysokiej klasie ludzi, jakich wokół siebie skupił Kołomojski i dzięki którym prawdopodobnie Dniepropietrowsk wygląda dzisiaj tak jak wygląda, jawiąc się wręcz jako ostoja stabilności na zrewoltowanych wschodnich kresach Ukrainy, ale pokazuje też istotne różnice między Dniepropietrowskiem i Donieckiem, które warto poznać, by zrozumieć złożoność warunków kształtujących zachowania społeczne na Ukrainie wschodniej.
Mnie
wywiad ten sprowokował do szerszej wypowiedzi, bo pokazuje coś, co
chociaż nie jest wątkiem wiodącym w całym tym tekście, zwykle umyka
analizom ukraińskim koncentrującym się na sprawach stricte politycznych
lub wojskowych.
B. Fiłatow pokazuje mianowicie, że nastroje społeczne można nie tylko dość łatwo wpuścić w kanał zarzewia nienawiści i doprowadzić do walki na śmierć i życie (Donbas), ale też że możliwe jest zapewnienie spokoju i przewidywalności zachowań społecznych – nad czym tak wytrwale pracuje się w Dnietropietrowsku.
W tym drugim wypadku okazało się, że jasna i konsekwentna postawa przywódców regionów oraz przejrzyste działania skupione nie na antagonizowaniu, lecz na konsolidowaniu społeczeństwa wokół ośrodka władzy i idei jedności państwa, mogą zapewnić - względną co prawda, ale elementarną - stabilność społeczną nawet w najgorszych warunkach politycznych.
I tutaj Igor Kołomojski ze swoją ekipą odniósł niewątpliwy sukces.
Na tyle się to udało, że w Dniepropietrowsku można już dzisiaj mówić - tak brzmi diagnoza B. Fiłatowa - o transformacji tutejszego lokalnego patriotyzmu, w nowy element składowy patriotyzmu ogólnoukraińskiego.
B. Fiłatow pokazuje mianowicie, że nastroje społeczne można nie tylko dość łatwo wpuścić w kanał zarzewia nienawiści i doprowadzić do walki na śmierć i życie (Donbas), ale też że możliwe jest zapewnienie spokoju i przewidywalności zachowań społecznych – nad czym tak wytrwale pracuje się w Dnietropietrowsku.
W tym drugim wypadku okazało się, że jasna i konsekwentna postawa przywódców regionów oraz przejrzyste działania skupione nie na antagonizowaniu, lecz na konsolidowaniu społeczeństwa wokół ośrodka władzy i idei jedności państwa, mogą zapewnić - względną co prawda, ale elementarną - stabilność społeczną nawet w najgorszych warunkach politycznych.
I tutaj Igor Kołomojski ze swoją ekipą odniósł niewątpliwy sukces.
Na tyle się to udało, że w Dniepropietrowsku można już dzisiaj mówić - tak brzmi diagnoza B. Fiłatowa - o transformacji tutejszego lokalnego patriotyzmu, w nowy element składowy patriotyzmu ogólnoukraińskiego.
Czy jest to ważne? Moim zdaniem - bardzo!
Przede wszystkim dlatego, że ukraiński wschód jest w swojej większości "rozmyty" narodowo:
Przede wszystkim dlatego, że ukraiński wschód jest w swojej większości "rozmyty" narodowo:
-
Nie ma tutaj ani tak jednoznacznie powszechnej ukraińskiej tożsamości
narodowej, ani też rozbudowanej symboliki i tradycji narodowej, jak w
Ukrainie zachodniej. Tę ludność dla ukraińskości i ukraińskiego państwa
trzeba dopiero pozyskać, bo dla dużej części mieszkańców
rosyjskojęzyczność stanowiła dotąd jeden z elementów wiążących ich z
Rosją.
Teraz, kiedy wojna wypowiedziana Ukrainie – a więc także ich „małej ojczyźnie” – przez Rosję przybiera coraz ostrzejsze formy, sytuacja wymusza na nich już jednoznaczne deklaracje: za czy przeciwko Kijowowi? Jeśli mam wyjechać (np. z Doniecka), to wolę jechać do innego, bardziej stabilnego okręgu ukraińskiego, czy jednak chcę jechać do Rosji? Oczywiście, że decyzja będzie motywowana przede wszystkim własnym rozpoznaniem zagrożenia/bezpieczeństwa, ale już wybrany kierunek emigracji coś jednak nam powie o utożsamianiu się przez wychodźców z obszarem szerszym od ich dotychczasowej "małej ojczyzny" i wskaże, czy jest to obszar Rosji, czy Ukrainy. (Usilne starania rosyjskiej propagandy, zawyżającej po wielekroć rzekomą liczbę uchodźców z Ukrainy przyjeżdżającychy do Rostowa nad Donem lub na Krym, są prawdopodobnie właśnie tym motywowane: dążeniem do wmówienia wszystkim obserwatorom, iż zdecydowana większość mieszkańców Ukrainy wschodniej czuje się związana z Rosją.)
Teraz, kiedy wojna wypowiedziana Ukrainie – a więc także ich „małej ojczyźnie” – przez Rosję przybiera coraz ostrzejsze formy, sytuacja wymusza na nich już jednoznaczne deklaracje: za czy przeciwko Kijowowi? Jeśli mam wyjechać (np. z Doniecka), to wolę jechać do innego, bardziej stabilnego okręgu ukraińskiego, czy jednak chcę jechać do Rosji? Oczywiście, że decyzja będzie motywowana przede wszystkim własnym rozpoznaniem zagrożenia/bezpieczeństwa, ale już wybrany kierunek emigracji coś jednak nam powie o utożsamianiu się przez wychodźców z obszarem szerszym od ich dotychczasowej "małej ojczyzny" i wskaże, czy jest to obszar Rosji, czy Ukrainy. (Usilne starania rosyjskiej propagandy, zawyżającej po wielekroć rzekomą liczbę uchodźców z Ukrainy przyjeżdżającychy do Rostowa nad Donem lub na Krym, są prawdopodobnie właśnie tym motywowane: dążeniem do wmówienia wszystkim obserwatorom, iż zdecydowana większość mieszkańców Ukrainy wschodniej czuje się związana z Rosją.)
- Na wschodzie więzi ideowe z Kijowem i z całym obszarem państwa ukraińskiego dopiero
od niedawna się kształtują. Świadomość związków administracyjnych,
politycznych i gospodarczych z resztą kraju zawsze jest ważna, ale
związki te mogą być albo neutralne emocjonalnie, albo negatywne, albo
pozytywne. Same w sobie nie są jeszcze tożsamością. Jeśli są pozytywne -
mają szanse się w nią (w tę ideową więź) przekształcić, i to
niezależnie od języka jakiego się na co dzień używa. Dopóki pytanie o
rodzaj tych związków nie zostanie postawione (sondaż, spis, ankieta),
nia ma możliwości zorientowania się, jak to mniej więcej wygląda.
Jakimś
wskaźnikiem stopnia poparcia i zaufania wobec Kijowa na wschodzie był
sondaż kwietniowy 2014: południowo-wschodnie tereny deklarowały to
zaufanie (całkowite i „w zasadzie tak”) jedynie w 30%, podczas gdy na
zachodzie przekraczało ono już wcześniej 90%. W tej grupie 30% na
wschodzie są wyraźne różnice subregionalne: na „TAK” wobec Kijowa w
Dniepropietrowsku było 39,4%, (ale w Nikołajewsku 55,1%!), w Doniecku tylko 14,3%, w Ługańsku 14,8%.
Za
legalne uznawano kijowskie władze w kwietniu 2014: w Dniepropietrowsku w
47,6% (w Nikołajewsku 57,0%), w Doniecku i w Ługańsku w 16%.
Odpowiedzi na pytania o Rosję coś nam również mówią o związkach emocjonalnych mieszkańców wschodu Ukrainy z sąsiadem.
Na
pytanie, czy Rosja „sprawiedliwie broni interesów ludności
rosyjskojęzycznej na południowym wschodzie Ukrainy?”, w Doniecku „TAK”
odpowiedziało 47% respondentów, w Ługańsku 44,2%, w Dniepropietrowsku
21% (Zaporoże 19,5%, Nikołajewo 14,6%).
Na
pytanie, "czy między Rosją i Ukrainą toczy się wojna?”, a więc
zawierające w sobie pytanie o świadomość zagrożenia niepodległości
Ukrainy, „TAK” – 44,6% i „NIE” 40,6% Dniepropietrowsk, „TAK” 28,2% i
„NIE” 60,6% Donieck, „TAK” 26,8% i „NIE” 54,1% Ługańsk.
Dla większości ankietowanych w Donbasie w kwietniu 2014 ówczesane
działania rosyjskie w żadnym stopniu nie oznaczały wojny przeciwko
Ukrainie.
Na
pytanie, „czy Rosja bezprawnie miesza się w wewnętrzne sprawy
Ukrainy?”, w Dniepropietrowsku „TAK” odp. 72% (Nikołajew 78,2%), w
Doniecku 32,9% (48,8% odp. „nie”), w Ługańsku 33,5% („nie” 40,9%).
Oznaczało to w Donbasie prawie 50%-owe przyzwolenie na akcje rosyjskie,
wrogie państwu ukraińskiemu |3|
Jeśli
więc dzisiaj obwód dniepropietrowski uważany jest jednoznacznie za
związany z Kijowem i z unitarnym państwem ukraińskim, a w sytuacji
nasilającej się wojny rosyjsko-ukraińskiej stanowi ważne i wiarygodne
oparcie wspomagające Kijów w różnych sferach, to wyniki najbliższego
sondażu badającego poczucie przynależności mieszkańców
poszczególnych regionów do państwa i narodu ukraińskiego, mogą być w
obwodzie dniepropietrowskim tylko wyższe, niż w kwietniu 2014.
Przypuszczam, że od kwietnia br. pozyskano przede wszystkim niezdecydowanych
i – być może – przekonano jednak przynajmniej część zorientowanych
wcześniej na Rosję, ale na dokładniejsze szacunki musimy jeszcze
poczekać. Na dzień dzisiejszy wydaje się, że ukraiński ruch narodowy
zyskał w Dniepropietrowsku cennego sojusznika – bo nie wiem, czy już
można mówić o jego pełnym członkostwie w ukraińskiej wspólnocie
narodowej - tak jak jest ona rozumiana w Ukrainie zachodniej. Być może
tak. Jeśli jeszcze jednak nie do końca tak jest, to w obecnej sytuacji
czas pracuje zdecydowanie na korzyść tej wspólnoty.
Na
pewno bardzo ciekawe mogą być w przyszłości wyniki badań w Doniecku i
Ługańsku, tj. na obszarach mających (wg projektów rosyjskich) w
przyszłości tworzyć zalążki tzw. Noworosji/Małorosji – jeśli tylko będą
możliwości przeprowadzenia tam jakichkolwiek badań sondażowych.
Prawdopodobnie - w zależności od scenariusza moskiewskiego rozpisanego
dla tych obszarów - poparcie dla
Rosji może tu wzrastać wraz realnymi szansami wcielenia wschodnich ziem
Ukrainy do Rosji, czego w kwietniu 2014 oczekiwało 25,5% respondentów z
Doniecka i 25,1% z Ługańska (na całym południowym wschodzie – tylko
13,6%).
Ponieważ
na razie się na to w polityce Kremla jednak nie zanosi, mieszkańcy tych
regionów mogą nie być przygotowani na wariant oferowany im w tzw.
referendum 11 maja 2014, rzekomo „zaakceptowany przez 90% głosujących”, a postulujący
niezależność tych ziem od Ukrainy i utworzenie samodzielnego tworu
państwowego funkcjonującego pomiędzy Rosją i Ukrainą. Bieżących sondaży
badających stosunek mieszkańców do donieckiej i ługańskiej "republiki
ludowej" (czy do projektu "Noworosji") samozwańcze władze tych
„republik” jakoś nie prowadzą, a one same mogą mieć mandat jedynie od co
najwyżej ¼ tamtejszych mieszkańców.
Zanim takie badania zostaną tam przeprowadzone, nasilające się w ostatnich dniach wyjazdy ludności z Doniecka i z Ługańska, w której dominuje zdecydowanie kierunek ukraiński, a nie rosyjski – Julia Łatynina mówi o 120 tys. osób |4|- uchodźcy
wzmocnią na nowych obszarach swojego zamieszkania najprawdopodobniej
siły proukraińskie. Być może spora ich część pozostanie na stałe np. w
Dniepropietrowsku, który jest przygotowany na przyjęcie większych grup
uchodźców.
Subskrybuj:
Posty (Atom)
Komentarze do notki 38
@Autor
Po tym zdaniu zabrakło jasnej i konkretnej analizy.
Trzeba sobie zadać pytanie: Co jest potrzebne przywódcom regionów?
Kołomojskiemu - żydzi i kasa Ukraińców!"
Achmetowowi - ruski rynek.
I wszystko jasne.
@WALDEMAR.M
Przymierzałam się do rozwinięcia, ale wydawało mi się, że tekst całości będzie już za długi.
"Kołomojskiemu - żydzi i kasa Ukraińców!
Achmetowowi - ruski rynek.
I wszystko jasne"
Pan oczywiście upraszcza :)
Fiłatow widzi sprawę jako bardziej złożoną i Achmetowowi zarzuca przede wszystkim taktykę "usadzania tyłka na 2 stołkach jednocześnie" (nasze zbliżone: upieczenie 2 pieczeni na jednym ogniu), co dodatkowo destabilizuje sytuację w Donbasie i naraża tam siły rządowe na straty w ludziach
Ale - pomijając już kwestię jarmułki Kołomojskiego - bardziej interesujący są chyba ludzie, których skupił wokół siebie. Jeśli ma Pan więcej materiałów o tej ekipie - będę wdzięczna za ich (chociażby) zalinkowanie.
To całkiem inna kategoria niż Striełkow-Ponomariow-Puszylin w sąsiedztwie...
Igor Kolomyjski!
@NASZ WOJTEK
Bo to był nos gruziński.
@NASZ WOJTEK
http://tajnearchiwumwatykanskie.wordpress.com/tag/borys-filatow/
@AMELKA222
Polecam artykul: Has Franz Rosenzweig’s Time Come?
http://www.jcrelations.net/Has+Franz+Rosenzweig%27s+Time+Come%3F.2195.0.html?L=3
(Katolicyzm jest zbyt poganski wg. Rosenzweiga i dlatego jest malo przychylny Zydom.)
@NASZ WOJTEK
Swój podałam, bo wątek żydowski został wywołany, a gazetawarszawska.com - znana wielu na s24 - dość długo publikowała teksty o Chazarii dokładnie w takim samym kontekście, jak linkowany przeze mnie materiał.
Widzenie jednak w "Noworosji" ukraińskiego Piemontu, to już rozjechanie się z wszelką rzeczywistością :)
To już postrzeczywistość Aleksandra Dugina (znowu on nam się tu wplątuje) :)
Wydaje mi się jednak, że w tematyce ukraińskiej znacznie ważniejsze na dzisiaj jest pytanie o sprawność w konfrontacji z Rosją w bojach o utrzymanie całości państwa ukraińskiego. Na etapie "wszystkie ręce na pokład!" liczy się każdy ośrodek wspomagający tę walkę po stronie Kijowa.
Pytania:
- jak to państwo zostanie urządzone?
- jakie miejsce zajmą w nim elity żydowskie i ukraińskie?
- jak będzie wyglądała współczesna formuła ukraińskiego ruchu narodowego i jej wykładnia dla innych mniejszości narodowych, w tym polskiej? - zostaną pewnie postawione.
-
@WALDEMAR.M
To, że Fiłatow zwraca uwagę na zmiany zachodzące w świadomości mieszkańców regionu Dniepropietrowska ("transformacja patriotyzmu z lokalnego w ogólnoukraiński") powoduje, że trzeba by było to jakoś zweryfikować:
- czy tak jest rzeczywiście i na podstawie czego dokładnie sformułował ten wniosek?
- czy ekipa Kołomojskiego jest nie tylko sprawna i skuteczna "menadżersko", ale również propagandowo i pijarowsko?
(sam Fiłatow - to były dziennikarz, prawnik, autor najsłynniejszego hasła "10.000 $$ za każdego separatystę/najemnika/"zielonego ludzika"", energiczny w działaniu erudyta, jest w najlepszych kontaktach i z cerkwią prawosławną, i z "cywilami") - ale jedna taka postać, to chyba za mało; chyba że w warunkach ukraińskich jest inaczej...
@AMELKA222 - "wszystkie ręce na pokład!" liczy się każdy ośrodek wspomagający tę walkę po stronie Kijowa.
Atak Ławrowa na Kołomojskiego...
http://www.pravda.com.ua/rus/news/2014/06/15/7029124/
"Żelazny" Dniepropietrowsk staje się widocznie coraz wyraźniej solą w oku Kremla = silna wyspa kijowskich wpływów w jeziorze prorosyjskiej rewolty na wschodzie Ukrainy, który miał tak szybko w planach Putina wskoczyć w granice Rosji i stanowić cegiełkę w budowli pn. "Noworosja" - musi wkurzać.
@NASZ WOJTEK
Nam?
Czyżby Pan nie zauważył, że piszę o interesach ukraińskich?
Doradzam okulistę, a na robaki - np. parazytologa.
@NASZ WOJTEK
Pisząc o etapie "wszystkie ręce na pokład", pisałam o ośrodkach ukraińskich i o sytuacji wewnętrznej w tym państwie - jeśli by Pan pomimo wszystko tego nie doczytał.
@AMELKA222
Dniepropietrowsk został spacyfikowany bo jego gubernatorem został miejscowy oligarcha który realizowała swoje żywotne interesy oraz swojego klanu. W Donbasie doszło do pewnej utraty kontroli sytuacji w wyniku rywalizacji klanów oligarchów oraz interwencji zewnętrznej. Kontrola obwodu Dniepropietrowskiego ma cel strategiczny, uniemożliwienia utworzenia Nowej Rosji i zajęcie pas pomorza od Doniecka do Odessy oraz zabezpiecza logistyka dla akcji pacyfikacji wschodu i południa. Dodatkowy element to kontrola wydobycia rud żelaza i ważnych zakładów w tym Zaporoża.
O strategicznej roli Dniepropietrowska można jesz pisać ale jako centrum komunikacyjne zapewnia on kontrola południa. W przypadku Ukrainy Wschodnie takim kluczowym miejscem jest obecnie Słowiańsk bo blokuje on zajęcie Donbasu dla sił rządowych i może być miejscem wypadowym do zajęcia Charkowa.
Nowy patriotyzm ukraiński właśnie się rodzi w armii ukraińskiej, to jej morale i jej świeżo zmobilizowanych poborowych jest ważniejszy od morale jednostek gwardii narodowej.
@NIEOBYTY
- W jaki sposób? Ktoś zginął? został pobity?
Utrzymanie porządku nie można nazwać "spacyfikowany" = przekłamanie.
@WITEK 10:18
Jeżeli uznaje się za adekwatne metody stosowane przez miejscowego oligarchę, to oznaczą tylko że dopuszcza się następny konfliktów społeczny na Ukrainie w najbliższym czasie.
Jeżeli ktoś planuj następny "Okres Ruiny", to dlaczego ma się popierać działalności ojców tej ruiny.
A co do przekłamań to brylują w niej obie strony konfliktu i jej służby propagandowe.
Z Kijowem nie prowadzą interesów wiec nie muszę w ciemno popierać ich przekazu.
@NIEOBYTY
ale wydaje mi się, że utrzymanie porządku, a co ważniejsze BEZPIECZEŃSTWA I SPOKOJU i niedoprowadzenie regionu do somalizacji jaka nastąpiła w południowym Donbasie,
to nie jest rzecz, którą można nazwać pacyfikacja.
Zresztą pacyfikacja kojarzy się z uśmierzeniem buntu - w Dniepropietrowsku żadnego buntu nie było!
>> "Jeżeli uznaje się za adekwatne metody stosowane przez miejscowego oligarchę, to oznaczą tylko że dopuszcza się następny konfliktów społeczny na Ukrainie w najbliższym czasie. "
- po 1. - wcale takie konfliktu nie musi być, jeśli rządy będą rozumne i "oświecone";
po 2. - dopóki metody nie zawierają środków niedopuszczonych prawem, to po co je protestować?
Igor Kołomojski uratował Ukrainę przed rozpadem i anarchią
Jaką cenę zapłaci Ukraina za tę niewymierną i nie do przecenienia pomoc / ratunek?
@WITEK
Pełna zgoda - to jest ten kluczowy element rozgrywek strategicznych o ukraiński wschód. Wszystko na to wskazuje, że Dniepropietrowsk (gdyby co) nie tylko wytrzyma najgorsze - bo rosyjski atak na Kołomojskiego może być tylko początkiem większej akcji Kremla - ale będzie stanowił (bo już odgrywa tę rolę) główny ośrodek konsolidacyjny dla Ukraińców z najbliższych terenów: Zaporoże od południa, Połtawa i Charków od północy, zachodnia część Doniecczyzny od wschodu.
Gdyby Kijowowi naprawdę udało się szybko opanować całość granicy wschodniej, terroryści z Doniecka i z Ługańska znaleźliby się ugotowani w kotle. Taki plan - ogłoszony chyba przedwczoraj - miał być zrealizowany nocą 14/15.06. Może zrobią jeszcze jedno podejście.
Na szczęście Poroszenko w swojej ostatniej (dzisiejszej) deklaracji o gotowości do wstrzymania akcji bojowej na wschodzie, całość uzależnia od przejęcia przez Kijów pełnej kontroli granicy z Rosją
http://www.pravda.com.ua/rus/news/2014/06/16/7029218/#
"Jaką cenę zapłaci Ukraina za tę niewymierną i nie do przecenienia pomoc / ratunek?"
Ekonomicznie będzie to można za jakiś czas wyliczyć.
Politycznie - zależy kto będzie robił taki rachunek.
Chyba najważniejsze jest to, jak sami Ukraińcy to będą widzieli.
@NIEOBYTY
I podzielam ocenę dotyczącą armii ukraińskiej - tej z nowego, pomajdanowego zaciągu - w upowszechnianiu postaw patriotycznych.
W warunkach ukraińskich ogromną rolę jednak teraz odgrywają także struktury "pospolitego ruszenia", aktywności obywatelskiej - również tej pozamilitarnej, jak i szkoleń wojskowych prowadzonych przez Gwardię Narodową, czy przez Prawy Sektor (niezależnie od tego, co o tym ostatnim myśli B. Fiłatow). Dla całego młodszego pokolenia Ukraińców, w tym także inteligencji, jest to w ogóle pierwsze doświadczenie czynnej konfrontacji z wrogiem zewnętrznym i walki w obronie zagrożonego bytu ich ojczyzny. Stąd też sieć różnych komórek wspomagających armię i ukraińskie państwo jest bardzo gęsta.
Więc te tysiące rekrutowane ostatnio "w kamasze" :) trzeba by przemnożyć przez kolejne tysiące, które nie mają wątpliwości co jest teraz wartością nadrzędną.
@WITEK
Dzisiejsze popłakiwania Striełkowa świadczą o tym, że oni "już zdychają i zdechną jeśli nie otrzymają większej pomocy ze strony Putina" (prawie dosłowny cytat), bo są już dobijani "przez kijowską huntę"
http://www.chechenews.com/developments/19154-1.html
Inny tekst, Piontkowskiego, "z drugiej strony lustra" widzący sprawę
http://www.echo.msk.ru/blog/piontkovsky_a/1341364-echo/
@AMELKA222 17:41
Władze z Kijowa ostentacyjnie dbają o nowe formacje ale to zaniedbanie armii będzie trudne do naprawienia i nie pomogą tutaj akcje agitacyjne bo przy stratach ludzkich oraz pogorszeniu warunków bytowych rodzin żołnierzy co może wywołać zmianę sytuacji.
Dalszy rozwój konfliktu będzie ciekawy taka wojna w Syrii al rebus - rosyjscy wojskowi będą ćwiczyć taktykę operacji rebeliantów [ w Syrii ćwiczą zwalczanie rebeliantów] a amerykańscy doradcy ćwiczą element planowania operacji i zgrywania jednostek wojskowych i paramilitarnych przy zwalczaniu rebeliantów [ w Syrii ćwiczą taktyka operacji rebeliantów].
W Syria mamy 1:0 dla Rosjan, a na Ukrainie na razie jest remis ale jak Donbas wytrzyma do września to będzie 2:0.
Wschodnia granica z Rosją
http://lenta.ru/news/2014/06/12/dnr/
http://polish.ruvr.ru/news/2014_06_12/Donieck-i-Lugansk-pracuja-nad-wspolna-konstytucja-4186/
http://lenta.ru/news/2014/06/12/lrn/
Natychmiast na tę deklarację zareagował Igor Kołomojski - złożył wniosek u prezydenta Poroszenko dotyczący zbudowania na granicy z Rosją zasieków i płotu o wysokości 2 m. Płot winien być pod napięciem i pas graniczny - zaminowany.
"Ok. 1900-kilometrowy odcinek granicy ukraińsko-rosyjskiej w rejonie Doniecka i Ługańska może zostać w ten sposób zabudowany w ciągu kilku miesięcy (do pół roku).
Koszt (ok. 100 mln euro) w znacznej części mogłaby pokryć ze swoich środków fundacja Kołomojskiego"
http://lenta.ru/news/2014/06/13/wall/
W tekście był błąd; długość tej części granicy wynosi ok. 1050 km, co "Ukraińska Prawda" dzisiaj wyjaśnia podając dokładniejsze dane (wcześniej mi nieznane):
- cała długość granicy z Rosją = 2.295 km, w tym lądowe 1974 km
- odcinek na terenie Ługańszczyzny = 746 km
- na Doniecczyźnie = 310 km, w tym 178 km to granica wzdłuż pobrzeża Morza Azowskiego
Kijów kontroluje teraz jedynie 250 km tego ponad 1000-km odcinka
http://www.pravda.com.ua/rus/news/2014/06/16/7029222/
Sprawa ta nareszcie znalazła się na pierwszym planie działań zabezpieczających prowadzonych przez Kijów i będzie miała ciąg dalszy.
Nie tylko przejścia graniczne z Rosją mają się znaleźć pod ścisłą kontrolą Ukrainy, ale nastąpić ma po tej stronie demarkacja linii granicznej na całej długości. W pierwszym rzędzie oczywiście na wschodzie, bo to tutaj leży problem.
Ukraina wraca do umowy ukraińsko-rosyjskiej z 17 maja 2010 stwierdzającej konieczność przeprowadzenia tej demarkacji i do zbudowanego już w listopadzie 2013 pierwszego odcinka na nowo oznaczonej granicy. Z tym tylko, że znajduje się on na pograniczu briańsko-czernihowskim, a nie ługańsko-rostowskim i nie ma tych wzmocnień, które teraz Ukraina musi zbudować.
Jest podstawa prawna (umowa międzynarodowa, była odpowiednia komisja etc.), zaczęto jej realizację - Putin więc nie może już tego kwestionować na arenie międzynarodowej.
Cały system uszczelniania granicy ma objąć również wszystkie punkty-przejścia w połączeniach kolejowych, lotniczych i wodnych (Morze Azowskie i M. Czarne).
http://www.pravda.com.ua/rus/news/2014/06/16/7029251/
Ciekawe, jak to na Kremlu kombinowano: że doniecka i ługańska "republika ludowa" zostaną uznane przez Rosję i jej polityczne satelity, ogłoszą status granic otwartych z Rosją, a Ukraina nie kiwnie palcem? Tak miało się odbyć wchłanianie kawałków wschodu Ukrainy przez FR?
Aż trudno uwierzyć w tak proste (prostackie) schematy czekistowskich mistrzów strategii wojennych. Bardziej do mnie przemawia lokalne, "noworosyjskie" autorstwo tych projektów, ze Striełkowem na czele, ale może się mylę.
"Noworosja" może sobie ogłaszać, co chce, bo jej decyzje nie mają i tak żadnej mocy wiążącej - może ogłosić pobór do swojej własnej armii, prowadzić księgi stanu cywilnego, ogłaszać "czarne listy" patriotów ukraińskich, do których nakazuje się strzelać, by zabić itd. Codzienny terror nie takie sprawy serwuje mieszkańcom.
Ale "otwarte granice z Rosją", to już zupełnie inna kategoria i waga raczej ciężka.
Przegięli.
I mają już świadomość politycznej klęski - dzisiejszy tekst ppłk. rosyjskiego "Striełkowa" wykłada kawę na ławę.
@NIEOBYTY
W swoim poprzednim komentarzu jednak nie o sprawności armii pisałam, tylko o nowym ukraińskim patriotyzmie.
Nowe sondaże w Ukrainie....
Tematem badań było wzajemne postrzeganie Rosjan i Ukraińców w okresie od lutego 2014 do momentu ankietowania.
Niektóre dane:
- spadek pozytywnego postrzegania Rosjan przez Ukraińców: z 78% w lutym do 38% w maju
- wzrost odsetka Ukraińców negatywnie oceniających Rosję: z 13% w lutym do 38% w maju
- na wschodzie odsetek ocen pozytywnych spadł z 92% do 77%, na zachodzie - z 70% w lutym do 30% w maju
- spadł odsetek Rosjan pozytywnie postrzegających Ukraińców: z 66% w lutym do 35% w maju;
- równolegle wzrósł odsetek Rosjan negatywnie oceniających Ukraińców: z 26% do 49%
Zbadano również stosunek Rosjan do polityki FR na Ukrainie. Wg danych Centrum Lewada
- 69% Rosjan popiera FR w wojnie z Ukrainą
- 90% popiera wcielenie Krymu do FR
- 86% ankietowanych sądzi, że to samo można było osiągnąć drogą rzeczywiście swobodnego wyrażenia swojej woli przez mieszkańców Krymu.
http://interfax.com.ua/news/political/209684.html
http://www.pravda.com.ua/rus/news/2014/06/17/7029323/#
Szojgu o gotowości Rosji...
Źródło: anonimowi deputowani DP.
http://www.echo.msk.ru/news/1343066-echo.html
.
Mowa jest o 4 grupach taktycznych: z 7-mej i z 76-ej dywizji desantowo-powietrznej, jedna z 56-ej jednostki szturmowo-desantowej i jedna z 19-tej brygady strzelców zmotoryzowanych.
Ponadto w rejonie Kaługi (i już teraz Briańska), szosą moskiewsko-kijowską ciągną wojska pancerne.
Na Krym są stale przerzucane kolejne wojska i ciężki osprzęt (przez Kercz) oraz oddziały kadyrowców.
Szacuje się, że liczebność band Kadyrowa może wynieść 74 tys. osób.
http://www.pravda.com.ua/rus/news/2014/06/18/7029444/
.
przegląd prasy ostatnich dni
http://chechenews.com/developments/19190-1.html
Kuriozalne zarzuty komitetu Bastrykina pod adresem ukr. min. Awakowa i I. Kołomojskiego...
Mocy prawnej - w znaczeniu międzynarodowym - oskarżenia tegoż komitetu w sprawie wysokich urzędników państwowych sąsiedniego państwa mieć nie mogą. Mają one de facto jedynie umocnić obywateli FR w przekonaniu, że obrona Ukrainy w wojnie wypowiedzianej jej przez Rosję jest czymś tak ekstremalnie nienormalnym i jest ona tak wielkim przestępstwem przeciwko Rosji i obywatelom rosyjskim walczącym ramię w ramię z terrorystami na Ukrainie, że komitet bastrykinowski milczeć już po prostu dalej nie może.
Po D. Jaroszu, teraz obiektem postępowania śledczego tow. Bastrykina będzie ukraiński minister spraw wewnętrznych, Awakow i (pośrednio) bohater mojej notki, Igor Kołomojski.
Poniżej daję fragmenty uzasadnienia wszczęcia śledztwa w niedoskonałym tłumaczeniu własnym - taka próbka twórczości i języka putinowskiego "wymiaru sprawiedliwości", w którym obowiązuje znana i u nas zasada "cała prawda całą dobę":
"(...) minister spraw wewnętrznych Arsen Avakov, działając w porozumieniu z ukraińskim biznesmenem Igorem Kołomojskim, powołanym na gubernatora regionu Dniepropietrowska na Ukrainie, oraz działając w porozumieniu z innymi osobami z grona najwyższych urzędników Ministerstwa Obrony Ukrainy, w okresie od 12 kwietnia 2014 z premedytacją mającą na celu zabijanie cywilów, zorganizował i kierował podporządkowanymi sobie strukturami i żołnierzami Sił Zbrojnych Ukrainy, uzbrojonymi członkami "Gwardii Narodowej Ukrainy" i "Prawego Sektora", jak i bojownikami specjalnego batalionu "Dniepr" podporządkowanego Ministerstwu Spraw Wewnętrznych Ukrainy, utworzonego i finansowanego przez Kołomojskiego, prowadzil operację wojskową.
W toku tej operacji, prowadzonej przy ostrzale artyleryjskim miast Słowiańsk, Kramatorsk, Donieck, Mariupol i innych miejscowości podporządkowanych donieckiej i ługańskiej republice narodowej, naruszono normy prawa międzynarodowego i z premedytacją oraz celem zabójstwa nieograniczonej liczby osób cywilnych każdym możliwym sposobem - kierując się motywami nienawiści politycznej - zastosowali ciężką broń ofensywną, wyrzutnie rakiet "Grad", kasetonowe pociski lotnicze, i inną broń, zabijając ponad 100 cywili w tym także wypełniających tam swoje obowiązki służbowe obywateli FR - dziennikarzy (...), zniszczyli cele użyteczności publicznej, pogorszyli warunki bytowe mieszkańców do tego stopnia, że 50 tys. osób z tych terenów musiało porzucić swoje domy i przybyć do Rosji (...)
Rosyjscy dziennikarze (co najmniej 4 żurnalistów) zostali tam porwani z rozkazu (za wiedzą) samego Awakowa i Kołomojskiego - (...)
Za tym wszystkim stoi Awakow i Kołomojski z tymi swoimi brudnymi pieniędzmi. To oni i ich koledzy organizowali wszystkie te przestępstwa Prawego Sektora i Gwardii Narodowej - zarówno przeciwko własnemu narodowi, jak i cywilnym obywatelom innych krajów, przeciwko dziennikarzom i dzieciom. To, że Awakow i Kołomojski topią kraj we krwi swojego narodu, rozumieją również ukraińscy wojskowi, którzy nie chcą wykonywać przestępczych rozkazów i odmawiają strzelania do bezbronnych ludzi i dzieci i często przechodzą na stroną separatystów (...)"
Całość podpisał rzecznik Bastrykina, Markin
http://www.echo.msk.ru/blog/echomsk/1342776-echo/
W. Markin zapomniał jedynie dodać, że co najmniej 40 generałów ukraińskich bezpośrednio współpracuje z rosyjską FSB.
Do innych kwestii poruszonych w w/w materiale nawet trudno się odnosić - kłamstwo na kłamstwie, za kłamstwem i przed kłamstwem. Dokładnie tak samo zresztą działa cały rosyjski system propagandowy i cała rosyjska telewizja...
Rosja Rosją, a Polska...?
Całkowicie bezprawne działania ABW, prokuratury i policji - a jak one wyglądają, relacjonuje na bieżąco co jakiś czas dziennikarzom napadnięty przez te oddziały red. S. Latkowski, jeszcze się ciągle skutecznie broniąc przed oddaniem swojego archiwum i obnażając przy okazji wiochmeńskie "umiejętności" informatyczne tychże służb, które nie radzą sobie ze sprzętem Latkowskiego - miały być akcją piorunująco skuteczną.
Może ktoś chciał zastosować wypróbowane już dawno na Kremlu sposoby mocnego uderzenia w jedno z wrażych mediów - bo akurat te nagrania "Wprost" (niezależnie od tego, jaką rolę mają do odegrania) biją w cały tuskowy system - ale... nie doczytał do końca ruskich scenariuszy?
I wyszedł buraczany, właśnie "wiochmeński" zamordyzm, z którego prokuratura już się nie wywinie.
Na naszych oczach - przekaz idzie on line z kamer dziennikarskich obecnych w redakcji "Wprost" i przed jego siedzibą - od wielu godzin trwa masakra prawna i polityczna systemu prl-bis.
Można mieć tylko nadzieję, że teraz już to wszystko runie w cholerę i hydra postkomuny padnie tym razem martwa.
.
Wyszła też policja (13 osób) i ABW .
Pewnie powrócą...
Dniepropietrowsk
"Dniepropietrowsk - to jak najbardziej rosyjskojęzyczne miasto na Ukrainie. Ukraińskiej mowy tam nie usłyszysz - jeśli zdarzy się to raz lub dwa razy na dzień, to i tak będzie często. To absolutnie rosyjski (językowo) region. I jak tam zwalczali tych przeklętych banderowców; jak tam niszczyli prokijowskich aktywistów; jak tam gonili majdanowców.
A teraz?
A teraz nie znajdziecie na Ukrainie bardziej patriotycznego regionu, niż "Dniepr". Flagi Ukrainy są na co drugim samochodzie.
Dlaczego? A dlatego, że eksport rosyjskiej propagandy i rosyjskich grup dywersyjnych tutaj nie dotarł.
Do Izjuma w końcu kwietnia strasznie było zajechać. Lada chwila mogło tam się wszystko zacząć. Tam wszyscy byli za Rosją i za "Striełkowem". Byłem tam 2 godziny i rozumiałem, że stamtąd trzeba wyjeżdżać. A w końcu maja, po miesiącu - to całkiem inna miejscowość. Absolutnie! Nocą można chodzić zupełnie spokojnie. A to jedynie ok.40 km od Słowiańska. Podobnie w miejscowości Barwienkowo. To opk. 20 km od Słowiańska. Tak samo jest w Krestiszcze, na samej granicy ze Słowiańskiem.
I tak jest wszędzie.
Tam gdzie Rosja nie doszła - tam obecnie wszystko jest w porządku.
A дерьмо (dosł.: gówno) zaczęło się i jest podtrzymywane - ewidentnie podtrzymuje się to celowo! - tylko tam, gdzie Rosja przyszła.
I to wszystko."
http://www.echo.msk.ru/blog/ababchenko/1344124-echo/
@AMELKA222
@KACZAZUPA
@AMELKA222
@AMELKA222 Ps.
@KACZAZUPA
@Autor
@1954KRAWIEC